Van Gölü havzasının güzellikleri saymakla bitmez...

Van Gölü havzasının güzellikleri saymakla bitmez. Bunlardan birisi de; Erciş ilçesinde yetişen ve kendine has bir tür olan Endemik Erciş üzümüdür. Birçok da öyküsü vardır bu üzümün.

Erciş üzümü siyah bir fındık büyüklüğünde olup ne çok tatlı ne de çok ekşidir. Kabuğu çok incedir bu üzümün, yiyenlerin ağzında farklı tatlar bırakır. 1800’lü yıllarda birçok ailenin geçim kaynağı olan ve Ermeniler’in şarapçılıkta kullandıkları Erciş üzümünün ünü Fransa’ya kadar uzanır. Ermenilerin göçüyle birlikte Erciş üzümü bir duraklama devrine girmiş. Rus işgaliyle bitme noktasına gelen Erciş üzümü, 1900’lü yılların ortasında yeniden parlak günlerini yaşamaya başlar.

1970’li yıllarda, “Taşı toprağı altın” diyerek başlatılan İstanbul’a göç sevdası, Ercişli üzüm üreticilerini de etkilemiş ve pek çok bağ sahibi bağını, bahçesini satarak İstanbul’a göçmüş. Ancak yerlerine gelenler bu bağcılık işinden pek anlamadığı için, Erciş üzümü bitme noktasına gelmiş. Bugün yaşlıların dilinde olan “Bir zamanlar Erciş bağları...” diye başlayan anılar, o eski günlere özlemin de en güzel ifadesi oluyor.

Geçmişte Erciş’in gururu sayılan bir gelenek vardı. Erciş’e bir misafir geldiğinde bağlarda ağırlanır, öyle yolcu edilirdi. Geçmişte bağlar bir geçim kaynağı olmasının yanında, safiye ve misafirleri ağırlama yerleri olarak da bilinirdi. Bağbozumu çocuklar için tam bir festivaldi.

Bugün 100 bin nüfusuyla Van Gölü’nün kuzeyinde Ağrı, Van ve Bitlis karayolunun kesiştiği yerde kurulu Erciş’in bağları ilçenin kuzeyinde Zernakol Tepesi ile Kızılkaya mevkii arasında büyük bir alanı kaplıyor. Günümüzde bağlar artık parsellenerek satılıyor. Bir zamanlar Erciş’in gururu olan ve üzerine türküler yazılan bağlar çarpık birer yerleşim alanı olmuş.

Can çekişmekte olan Erciş bağlarını sahiplenenler de yok değil. Erciş üzümü ile özdeşleşmiş bu ailelerin verdikleri çaba sonucunda bazı köylerde üzüm yetiştirme konusunda çabalar oluşuyor. Tekler köyü bu konuda iyi bir örnek. Onlar, belki Erciş üzümünün o parlak günlerini geriye getiremeyecekler ama halka mal oluş güzel değerlere sahip çıkmanın, onları korumanın da çabasını vererek, en azından anılarına sahip çıkıyorlar.

Erciş Üzümü